سورة البَقَرَة · ئایەت ٢٨٢
یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوۤا۟ إِذَا تَدَایَنتُم بِدَیۡنٍ إِلَىٰۤ أَجَلࣲ مُّسَمࣰّى فَٱكۡتُبُوهُۚ وَلۡیَكۡتُب بَّیۡنَكُمۡ كَاتِبُۢ بِٱلۡعَدۡلِۚ وَلَا یَأۡبَ كَاتِبٌ أَن یَكۡتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ ٱللَّهُۚ فَلۡیَكۡتُبۡ وَلۡیُمۡلِلِ ٱلَّذِی عَلَیۡهِ ٱلۡحَقُّ وَلۡیَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥ وَلَا یَبۡخَسۡ مِنۡهُ شَیۡءࣰاۚ فَإِن كَانَ ٱلَّذِی عَلَیۡهِ ٱلۡحَقُّ سَفِیهًا أَوۡ ضَعِیفًا أَوۡ لَا یَسۡتَطِیعُ أَن یُمِلَّ هُوَ فَلۡیُمۡلِلۡ وَلِیُّهُۥ بِٱلۡعَدۡلِۚ وَٱسۡتَشۡهِدُوا۟ شَهِیدَیۡنِ مِن رِّجَالِكُمۡۖ فَإِن لَّمۡ یَكُونَا رَجُلَیۡنِ فَرَجُلࣱ وَٱمۡرَأَتَانِ مِمَّن تَرۡضَوۡنَ مِنَ ٱلشُّهَدَاۤءِ أَن تَضِلَّ إِحۡدَىٰهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحۡدَىٰهُمَا ٱلۡأُخۡرَىٰۚ وَلَا یَأۡبَ ٱلشُّهَدَاۤءُ إِذَا مَا دُعُوا۟ۚ وَلَا تَسۡءَمُوۤا۟ أَن تَكۡتُبُوهُ صَغِیرًا أَوۡ كَبِیرًا إِلَىٰۤ أَجَلِهِۦۚ ذَ ٰلِكُمۡ أَقۡسَطُ عِندَ ٱللَّهِ وَأَقۡوَمُ لِلشَّهَـٰدَةِ وَأَدۡنَىٰۤ أَلَّا تَرۡتَابُوۤا۟ إِلَّاۤ أَن تَكُونَ تِجَـٰرَةً حَاضِرَةࣰ تُدِیرُونَهَا بَیۡنَكُمۡ فَلَیۡسَ عَلَیۡكُمۡ جُنَاحٌ أَلَّا تَكۡتُبُوهَاۗ وَأَشۡهِدُوۤا۟ إِذَا تَبَایَعۡتُمۡۚ وَلَا یُضَاۤرَّ كَاتِبࣱ وَلَا شَهِیدࣱۚ وَإِن تَفۡعَلُوا۟ فَإِنَّهُۥ فُسُوقُۢ بِكُمۡۗ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَۖ وَیُعَلِّمُكُمُ ٱللَّهُۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَیۡءٍ عَلِیمࣱ ﴿٢٨٢﴾
تەفسیرا ساناهی
ئه‌ى ئه‌وێن هه‌وه باوه‌رى ب خودێ ئيناى ودويچوونا پێغه‌مبه‌رێ وى موحه‌ممه‌دى سلاڤ لێ بن كرى، ئه‌گه‌ر هه‌وه ده‌ينه‌ك حه‌تا ده‌مه‌كێ ده‌سنيشانكرى دا ئێكى هوين وى بنڤيسن؛ دا مال بێته پاراستن وچو هه‌ڤڕكى په‌يدا نه‌بن. وزه‌لامه‌كێ ده‌ستپاك وموكم بلا وێ چه‌ندێ بۆ هه‌وه بنڤيست، وئه‌وێ ده‌يندار بلا ده‌ينێ خۆ بۆ نڤيسه‌رى بێژت، وبلا ته‌قوایا خودايێ خۆ بكه‌ت، وچويێ ژ ده‌ينێ خۆ كێم نه‌كه‌ت. وئه‌گه‌ر ئه‌وێ ده‌يندار مافێ ته‌صه‌ررفێ نه‌بت (یه‌عنى: حجر ل سه‌ر بت) ژ به‌ر ئسرافا وى، يان ئه‌و يێ بچويك بت يان يێ دين بت، يان يێ لال بت نه‌شێت باخڤت، بلا سه‌ركارێ وى پێشڤه بێژت، وهوين دو زه‌لامێن موسلمان و بالغ و ب عه‌قل وخودان دادى بكه‌نه شاهد. وئه‌گه‌ر دو زه‌لام نــه‌بـــن، بـــلا زه‌لامـــه‌ك ودو ژن بـــن ژ وان يـێـن هوين ژ شاهده‌يیا وان دڕازى، دا ئه‌گه‌ر ئێك ژ وان هه‌ردو ژنان شاهده‌یى ژ بيركر دا يا دى بيرا وێ لێ بينته‌ڤه، وئه‌وێن بۆ شاهده‌يیێ دئێنه داخوازكرن بلا خۆ ژ شاهده‌يیێ نه‌ده‌نه پاش، وچى گاڤا ئه‌و بۆ شاهده‌ییێ هاتنه داخوازكرن بلا ئه‌و شاهده‌يیا خۆ بده‌ن، وشڕاتى ژ نڤيسينا ده‌ينى بلا بۆ هه‌وه چێ نه‌بت چ ده‌ينه‌كێ بچويك بت يان يێ مه‌زن بت حه‌تا ده‌مێ وى يێ ده‌سنيشانكرى. ئه‌ڤێ چه‌ندێ د شريعه‌تێ خودێ دا پتر دادى تێدا هه‌يه، وبۆ شاهده‌يیێ ژى پتر موكمى تێدا هه‌يه، وئه‌و نێزيكترى هندێیه كو هوين د ده‌ينى وده‌مێ وى دا نه‌كه‌ڤنه گومانێ، به‌لێ ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له مه‌سه‌لا كڕين وفرۆتنێ بت، كو تشته‌كى بكڕن و د گاڤێ دا بهايێ وى بده‌ن، هنگى چو پێتڤى ب نڤيسينێ نينه، ويا باش ئه‌وه شاهد ل سه‌ر وێ ژى هه‌بن دا چو هه‌ڤڕكى د ناڤبه‌را هه‌وه دا چێ نه‌بن، و ل سه‌ر شاهدى ونڤيسه‌رى فه‌ره كو ئه‌و شاهده‌يیێ ونڤيسينێ ب دورستى ووه‌كى خودێ گۆتى بكه‌ن، وچێ نابت بۆ خودانێ حه‌قى ويێ به‌رحه‌ق كو زيانێ بگه‌هيننه شاهد ونڤيسه‌ران، وئه‌گه‌ر هوين وێ بكه‌ن يا هوين ژێ هاتينه پاشڤه‌برن ئه‌و ده‌ركه‌فتنه ژ گوهدارییا خودێ، وجزايێ وێ دێ گه‌هته هه‌وه. وته‌قوایا خودێ بكه‌ن د وان هه‌مى تشتان دا يێن وى فه‌رمان پێ ل هه‌وه كرى، وهوين ژێ داينه پاش، وخودێ هه‌وه فێرى وان هه‌مى تشتان دكه‌ت يێن مفايێ دنيا وئاخره‌تا هــــه‌وه تــێــدا. وخودێ ب هه‌ر تشته‌كى يێ زانايه، وچـــو تشت ژ كريارێن هه‌وه ل به‌ر وى به‌رزه نابن، وئه‌و دێ جزايێ هه‌وه سه‌را ده‌ته هه‌وه.